KOŞULAR

Önceden belirlenmiş çeşitli mesafelerde koşularak rakiplere ve zamana karşı yapılan mücadeleyi ifade eden tüm zamanların en eski ve en ilgi gören spor dallarından biridir. Koşular; pist yarışları ve yol yarışları olarak ikiye ayrılır. Pist yarışlarında belirli bir mesafede en hızlı koşan seçilir. Tüm koşular kronometre (zaman ölçer) ile ölçülür.

Pist Yarışları

  • Sürat koşuları
  • Orta mesafe koşuları
  • Uzun mesafe koşuları
  • Bayrak koşuları
  • Engelli koşular

Yol Yarışları

  • Maraton
  • Yürüyüş
  • Kır Koşusu
  • Sokak Koşusu

Birleşik Yarışlar

  • Dekatlon
  • Heptatlon

1- PİST YARIŞLARI

Pist yarışları, genelde 400 m'lik elips biçimindeki pistlerde yapılır.

SÜRAT KOŞULARI
Pist va alan sporlarında; kısa mesafe atletlerinin bütün güçleriyle koşmasına dayanan, en süratli olanı belirleyen yarışmalardır. Sürat koşularının tamamında yarışma alanı olarak 400 m uzunluğundaki standart pist kullaanılır. Bu pistlerde tartaan denilen sentetik yapay bir zemin vardır. Pist üzerinde 8 kulvar işaretlenrek, yarışmacıların birbirinden ayrılmaları sağlanmıştır. Atletlet, çıkış için takoz kullanırlar. Bu çıkış takozları başlangıç çizgisinin hemen arkasına vidalanan, yarışmacının ayaklarını basarak takozu itmesiyle ilk hızını almasını sağlayan, genellikle metal bir araçtır. sürat koşularında atletler, ıslanma ile şeffaflaşmayan atlet ve şort giyerler. Numaraları görülecek büyüklükte (15 x 15) sırta ve göğüse tutturulur. Çorapların pamuklu, beyaz ve dikişsiz olması gerekir. Spor ayakkabıları ise özel çivilidir. Çivilerin uzunluğu da 2.5 cm uzunluğunu geçemez.Bu çivilerek yere basıldığında yeri tutarak ayağın geri kaymasını engeller.

Sürat koşuları mesafelerine göre 3 ana yarıştan oluşur.

  1. 100 metre
  2. 200 metre
  3. 400 metre

100 metre koşusu
Sürat koşularının en kısası olup, tüm kuvvetin bir hamlede harcanmasını gerektirir. Bu koşular pistin düz kısmında koşulur. İnsan hayatında önemli yer tutmayan zaman birimi saliseler 100 m koşularında çok önemlidir. 1912 yılında dünya 100 m rekoru 10.6 sn iken 1969'da Jim Hines 9.9'a, 1991 yılında Carl Lewis 9.86'ya, 1994'de ise Leroy Burrell 9.85 sn'ye düşürmüştür.

100 metre yarışlarında en yüksek hız erkeklerde 45 km/saat, bayanlarda 40 km/saat olup bu hızlara ancak 40 metreden sonra ulaşılabilir.

200 metre koşusu
BU koşu 100 metrenin devamıdır. Ancak 200 m atletleri ile 100 m atletleri arasındaki en önemli fark, nefes kapasiteleridir. 200 metreci başlangıçta 20 metrede bir nefes alır, sonlara doğru nefes alışı daha da sıklaşır. Ayrıca, 100 metrecilerden daha yumuşak bir koşu tarzına gerek duyarlar. Daha dayanıklıdırlar. 200 metre yarışı virajlı parkurda yapılır. Yarış kuralları diğerlerindeki gibidir.

400 metre koşusu
400 metre güçlü bir vücudun bile ancak teknikle koşabileceği bir mesafedir. Sürat koşucuları ve yarı mukavemet koşucuları, 400 metreyi başarıyla koşarlar. En iyi 400 metre sonuçları, normal ritmik bir şekilde nefes alıp verme ve her 100 metrenin aynı sürede geçilmesi ile olur. Bu yarışlarda çıkış çok önemlidir.

ORTA MESAFE KOŞULARI

Günümüzde büyük gelişme gösteren ve baştan sona süraatle koşulmaya başlayan otra mesafe koşularının bir adı da " uzun sürat koşuları"dır.

Orta mesafe koşuları mesafelerine göre ikiye ayrılır.

800 metre koşuları
Büyük bir efor ve sürat harcanılan bu koşular, hafif atletizm koşularıdır. İyi bir 800 m koşucusu dayanıklı, süratli ve zeki olmalıdır. Çömelerek yapılan çıkıştan sonra, ilk 50 - 60 metreyi süratle geçmek ve ilk virajı iyi almak çok önemlidir. Çok yorucu olan bu yarışta atletin adımları uzun, serbest ve yumuşak olmalı, sürekli rakiplerini kontrol etmelidir.

1500 metre koşuları
Bu koşu kuvvetli, dayanıklı ve süratleneceği yeri iyi bilen atletlerin başarabileceği bir koşudur.Atletin vücudu ahenkli ve uyumlu olmalı, ayakların tabanı ile basarak koşmalı nefes alma ritmi düzgün olmalıdır. Son 100-300 metrede süratlenmelidir.

UZUN MESAFE KOŞULARI

Uzun mesafe koşuları, finişte atağa kalkmanın orta mesafede olduğu kadar önem taşımadığı, herşeyin tempoya bağlı olduğu son derece sağlam yapı isteyen koşulardır. Üçe ayrılır;

1. 3000 metre koşusu : Pistin 400 m uzunluğundaki bölümünün 7.5 tur olarak koşulduğu uzun mesafe koşusudur.
2. 5000 metre koşusu : 400 metrelik pisti 12.5 tur atarak koşulur.
3. 10000metre koşusu : 400 metrelik pisti 25 tur atarak koşulur. Önde koşan atletin, arkasından gelen atlete 400 m fark yapmasına "tur bindirme" denir.

BAYRAK KOŞULARI
Takımların 30 cm boyundaki tahta veye metal sopayı, elden ele geçirerek ve sırayla koşarak yaptıkları koşulardır. Takımlar 4 atletten oluşur. İkiye ayrılır.

· 4 x 100 m bayrak yarışı: Çıkış yapan atlet bayrağı sağ eliyle taşır, ilk yüz metrenin sonunda bekleyen takım arkadaşına bayrağı teslim eder. 400 m'lik pistte, her yüz metrede başka bir atlet bulunur bayrak tam üç kez el değiştirir. Her kulvarda 20 m'lik bayrak değiştirme alanı vardır, atletler bu alanı geçirirlerse ve kulvar değiştirirlerse diskalifiye olurlar.
· 4 x 400 m bayrak yarışı: Bu yarışmada ikinci koşucudan itibaren iç kulvara geçiş serbesttir. Ancak bayrak değiştirmeden önce kendi kulvarlarına geri dönerler. Kuralları 4x100 koşusundaki gibidir.

ENGELLİ KOŞULAR
Eşit aralıklarla yerleştirilmiş engelleri özel bir teknikle aşarak koşmaya dayanan, hafif atletizm sınıfından pist ve alan sporudur. Engel koşusu sırasında atlet, geçiş ayağını veya bacağını, kendi kulvarından olmayan bir engeli atlarsa, el veya geçiş ayağıyla kasıtlı olarak engel devirirse diskalifiye olur. Uluslarası Amatör Atletizm Federasyonu'nun kararına göreengelli yarış mesafeleri dörde ayrılır.

1. 100 metre engelli bayanlar : Engelin yüksekliği 84 cm ve on engelin yer aldığı teknik bir koşudur. İlk engele olan mesafe 13 m, engeller arası 8.5 metredir. Her yarışmacı ayrı kulvarlarda koşar.
2. 110 metre engelli erkekler : Engelin yüksekliği 106.7 cm' dir. İlk engele olan mesafe 13.72 m, engeller arası 9.14 m,son engelle bitiş çizgisi arasındaki mesafe de 14.02 metredir. Engeller arası 3 adımla geçilir.
3. 200 metre engelli erkekler : Olimpiyat yarışmalarına dahil değildir. Engel yüksekliği 76.2 cm ve 18.29 m arayla yerleştirilmiştir. Başlangıç çizgisiyle ilk engel arası 18.29 m, son engel ile bitiriş çizgisi arası 17.1 m'dir.
4. 400 metre engelli erkekler : Olimpiyat yarışmalarına dahildir. Bu koşu atletin atletik bütün özelliklerini otraya koyduğu bir koşudur. Atlet engeller arası kaç adım atacağını hesaplamalıdır. En ideal olanı 13-17 adımdır. Engel yüksekliği 91.4 cm ve engeller arası 35 m'dir. İlk engele olan mesafe 45 m, son engelle bitiş çizgisi arasındaki mesafe de 40 metredir. Her atlet kendi kulvarında yarışır. Bayanlarda sadece engel yüksekliği 76.2 cm ile farkeder. Diğer ölçüler ve kurallar aynıdır.

2- YOL YARIŞLARI

1- MARATON : En uzun mesafeli 42.195 m sert tabanlı yollarda gidiş-dönüş olarak yapılan mukavemet koşusudur. Maraton parkurları aynı nitelikte olmadığı için dünya rekorları kayıt edilmez, sadece en iyi derece vardır. Mesafeler km ve mil olarak yol boyunca gösterilir. Her 5 km'de yiyecek ve içecek bulundurulur, atletler koşarken bunlardan faydalanır.

2- YÜRÜYÜŞ : Yürümek ile yürüyüşü karıştırmamak gerekir. Yürüyüş başlı başına bir spor olup; kuralları, tekniği ve taktiği olan, karın kaslarının yardımıyla ayaklar ve bacaklarla yapılan, kollarla dengelendirilen bir ilerleme hareketidir.

Türkiye'de ilk yürüyüş yarışması 10 km üzerinden Fenerbahçe stadında yapılmıştır.

Gerek pistte gerekse yollarda yapılan yürüyüş sporunda ayklar zeminle teması kaybetmemeli, öne doğru atılan ayak topuğu, diğer ayak yeden kalkmadan yere temas etmelidir. Önce zemine ayak topuğu, sonra taban, sonra da ayak değer. Bu da ayakları kalçadan hareket ettirmek ile mümkündür. Yürüyüş sporu yapanların giydikleri ayakkabılar, zorlanmaya dayanıklı ve hafif olmalıdırlar. Yürüyüş yapanların bacak ve baldır kasları çok gelişir. Bu spor kan dolaşımını hızlandırır, kasları geliştirip iç organların çalışmasını düzene sokar.

3- KIR KOŞUSU : Kırsal alanlarda, inişli-çıkışlı toprak üzerinde yapılan uzun mesafe koşusudur. Kros olarak da bilinir.

4- YOL KOŞUSU : Kır koşularının değişik bir türü olup, şehir içindeki ana cadde ve sokaklarda koşulur.

3- BİRLEŞİK YARIŞLAR

1- DEKATLON : Sürat, kuvvet ve beceri isteyen karışık yarışlardır. Erkekler arasında yapılan on yarışma dalından oluşan birleşik yarışmalardır. İki gün süren bu yarışmalarda 1. gün; 100 metre, uzun atlama, gülle atma, yüksek atlama ve 400 metre koşulur. 2. gün; 110 metre engelli, disk atma, sırıkla atlama, cirit atma ve 1500 metre koşulur. Kurallar ve ölçümler IAAF tarafından belirlenir.

2- HEPTATLON : Dekatlon gibi sürat, kuvvet ve beceri isteyen , bayanlar arasında yapılan yedi daldan oluşan kombine yarışmalardır. Yarışmalarda 1. gün; 100 metre engelli, gülle atma, yüksek atlama ve 200 metre koşulur. 2. gün ise; uzun atlama, cirit atma ve 800 metre koşulur. Kurallar ve ölçümler IAAF tarafından belirlenir.

Yorum Yaz