HENTBOL Ünite Listesi   Tarihi Hentbol'un tarihi kesin olarak bilinmese de , kesin olarak bilinen bir şey vardır ki hentbol ilk kez Avrupa'da ortaya çıkmıştır. Hentbolden bahseden ilk yazılara Homeros'un Odessia adlı eserinde rastlanmıştır. Homeros oyunu şöyle tasvir etmiştir : "Biri sağ doğru eğildi ve topu alıp bulutlara doğru attı ve diğeri de zıplayıp topu kaptı…" Eski Yunanca'da oyunun adı "uranias" olarak geçmektedir ve Atina'da M.Ö 600 yılından kalma bir eserde de hentbol tasvir edilmektedir. Romalılarda topla birçok oyun oynamışlardır ; ancak içlerinde hentbole en yakın olanı ise "harpaston" adlı oyundur. Romalı doktor Claudius Galenus oyunu şöyle tanımlamaktadır : "Oyuncular topu birbirlerine fırlatıyor ve topun karşı tarafa geçmesine engel olmaya çalışıyorlardı." Bunlardan hangisinin tam olarak bugünkü hentbol'a öncülük ettiği bilinmiyor ; ancak bilinen bir şey var ki o da oyunun tam olarak kurallarıyla birlikte ortaya çıkması 1848 yılında Danimarka'da oldu.1897 yılında Danimarkalılar hentbolü bir Alman sporu olan Raffball'u temel alarak daha da geliştirmişlerdir. 1910 yılında İsveç hentbol'u tanımıştır. İki yıl sonra Uluslararası Futbol Federasyonu yöneticilerinden biri hentbol'un futbol oyuncularını sezon dışında formda tutmak için kullanılabileceği fikrini ortaya attı. Böylece hentbol yeni bir çehre ve yeni kurallar kazandı. 1925'te Almanya ve Avusturya ilk uluslararası hentbol maçını yaptı ve maç Almanya'nın 6-3'lük zaferiyle sonuçlandı.Üç yıl sonra Uluslararası Amatör Hentbol Federasyonu kuruldu ve 23 ülke bu federasyona üye oldu. Aynı yıl hentbol olimpiyatlara girerek dünya çapında tanınma fırsatı buldu. Hentbol şu anda yaklaşık 150 ülkede , 8 milyon kişi tarafından oynanmakta. Bu dalda favori ülke ise 1988 ve 1992'de altın madalyayı alan Güney Kore. Ancak Rusya ve Makedonya gibi isimler de favoriler arasında. Oyun: Hentbol hızlı oynanan bir oyundur. Amaç topu rakip kaleye elle atarak bir sayı kaydetmektir. Takımlar yedişer kişiden oluşur ve en çok sayı kaydeden takım kazanır. Oyun 30 dakikalık iki yarı ve 10 dakikalık bir aradan oluşur. Oyun,oyunculardan birinin merkez çizgisi üzerinden yaptığı atışla başlar. Oyuncular başlangıç atışını yaparken tek ayak üstünde dururlar ve arkalarındaki takım arkadaşlarından birine pas verirler. Böylece oyun başlamış olur. Pas verilen oyuncu en az 3 metre geride olmalıdır. Bu başlangıç atışı her golden sonra ve de ikinci yarının başında yapılır. Amaç topu karşı takımın 3 metre genişlikteki , 2 metre yükseklikteki kalesine atmaktır. Kale D şeklinde bir alanla çevrilidir ve bu alana kaleciden başkası giremez. Oyuncular ayaklarını topa vurmak ya da topu çalmak için kullanamaz. Bir oyuncu topu sürmedikçe ya da takım arkadaşına pas vermedikçe , topa iki kez üst üste dokunamaz. Ayrıca oyuncular topu sürmeden , atış yapmadan ya da pas vermeden önce topu sadece 3 saniye ellerinde tutabilirler. Topu ellerine aldıktan sonra en fazla üç adım atabilirler ; ancak topu sürerlerse üç adım daha atabilirler. Fauller ve Penaltılar : Yapılan topa ayakla dokunma gibi küçük fauller için serbest vuruş cezası verilir. Serbest vuruşta oyuncu pas vermek yerine , atış da yapabilir. Ancak eğer faul serbest atış alanında meydana gelmişse durum değişir. Böyle bir durumda oyuncu serbest atış alanına girer. Rakip oyuncular da üç metre ileride baraj kurarlar ; ancak oyuncular bu sırada kalecinin alanına yine giremez. Eğer ciddi bir faul yapılmışsa hakem penaltı kararı alabilir. Örnek olarak eğer kaleci topu ellememesi gereken bir yerde topu ellerse bu bir penaltı ile sonuçlanır. Penaltı atışı kalenin 7 metre ilerisinden kullanılır. Penaltı atışını kurtarabilecek olan tek kişi kalecidir. Diğer oyuncular atışa müdahale edemez. Taç ve Korner Atışları : Eğer top saha dışına çıkarsa topa en son dokunmayan takım taç atışını kullanır. Eğer top kalenin arkasına giderse , topun çıktığı köşeden korner atışı kullanılır. Herhangi bir sebepten dolayı maç durursa ya da top tavana çarparsa hakem oyunu tekrar başlatır. Oyun Salonu : Hentbol için kullanılan oyun salonu 40 m uzunluğunda ve 20 m genişliğindedir. Kalecinin bulunduğu bölge D şeklindedir ; böylece merkezle çevre üzerindeki herhangi bir nokta arasındaki uzaklık daima 6 metredir. Serbest atışa alanı da bu alandan üç metre ileride bulunur. Hentbol için kullanılan topun çevresi erkekler için 58 - 60 cm arası , bayanlar içinse 54 - 56 cm arasıdır. Topun ağırlığı ise erkekler dalında 425 - 475 gr arası , bayanlar dalında ise 325 - 400 gr arasıdır. Diğer Kurallar : Kaleciler gol alanı içerisinde topa istedikleri sürece dokunabilir ve atışları vücutlarının herhangi bir bölgesiyle kurtarabilirler.- Oyuncular topu bilerek dışarı atamaz.- Bir oyuncun sarı kart görürse iki dakika oyun dışı kalır. Ancak oyuncu kırmız kart görürse oyundan atılır. İki dakika geçtikten sonra kırmızı kart gören oyuncunun yerine bir başkası geçebilir. - Her takımda beş yedek vardır. Oyuncu değişikliği herhangi bir anda yapılabilir.- Her iki takımda her yarıda bir dakika mola alma hakkına sahiptir. Sydney 2000 : Sydney 2000'e yedi takım 1999 Erkekler Hentbol Dünya Şampiyonası'nda derece alan ülkelerden gelecek ( İsveç , Rusya , Yugoslavya , İspanya , Almanya , Fransa ve Mısır ) . Diğer takımlar ise uluslararası elemeler sonucunda seçilen ülkelerden gelecek. Avustralya ev sahibi takım olarak otomatik bir giriş elde edecek. Bayanlar dalından beş takım 1999 Dünya Bayanlar Hentbol Şampiyonası'nda derece alan ülkelerden gelecek . Diğer bayan takımları ise uluslararası elemelerde derece alan ülkelerden gelecek. Avustralya bu dalda da otomatik bir giriş elde edecek.

Erkek cimnastikçiler, atlama beygirinde, kulplu beygirde, barfiskte, paralelde, halka hareketlerinde yarışırlar. Bayanlar ise atlama beygirinde, asimetrik barda (asimetrik paralelde), denge barında ve yer hareketlerinde yarışırlar.
Bayanlar ise atlama beygirinde, asimetrik barda (asimetrik paralelde), denge barında ve yer hareketlerinde yarışırlar.

 

 

Oyun Alanı
Oyun Alanı dikdörtgen şeklinde olmalıdır Taç çizgilerinin uzunluğu kale çizgilerinin uzunluğundan fazla olmalıdır.
Uzunluk en az 90 m. (100 yarda) en çok 120 m. (130 yarda)
Genişlik en az 45 m. (50 yarda) en çok 90 m. (100 yarda)

Uluslararası Maçlar
Uzunluk en az 100 m. (100 yarda) en çok 110 m. (120 yarda)
Genişlik en az 64 m. (70 yarda) en çok 75 m. (80 yarda)

Oyun Alanının İşaretlenmesi
Kale Alanı
Oyun alanı çizgilerle belirlenir. Bu çizgiler sınırladıkları alana dahildir. Uzun olan iki kenar çizgilerine taç, daha kısa olan diğer iki kenar çizgilerine kale çizgisi denir. Bütün çizgiler en çok 12cm. (5inç) genişliğinde olmalıdır. Oyun alanı bir orta çizgi ile ikiye ayrılır. Başlama noktası bu çizginin tam ortasına işaretlenir. Bu nokta merkez olarak 9.15 m. (10 yarda) yan çaplı bir daire çizilir. Kale alanları, oyun alanının her iki ucunda aşağıda ifade edildiği gibi belirlenir: Kale direklerinin iç kenarlarından 5.5 m. (6 yarda) uzaklıkta kale çizgisine dik iki çizgi çizilir. Bu çizgiler, saha içine doğru 5.5m. dik (6 yarda) uzatılır ve kale çizgisine paralel bir çizgi ile birleştirilir. Bu çizgiler ve kale çizgisi ile sınırlı bu alan kale alanıdır.

Ceza Alanı
Ceza alanı oyun alanının her iki ucunda aşağıda ifade edildiği gibi belirlenir: Kale direklerinin iç kenarlarından 16.5 m. (18 yarda) uzaklıkta kale çizgisine dik iki çizgi çizilir. Bu çizgiler, saha içine doğru 16.5 m. (18 yarda) dik uzatılır ve kale çizgisine paralel bir çizgi ile birleştirilir. Bu çizgiler ve kale çizgisi ile sınırlı bu alan ceza alanıdır. Her bir ceza alanı içinde kale direklerinden eşit uzaklıkta ve kale çizgisine 11 m. (12 yarda) mesafede bir penaltı noktası işaretlenir. Ceza alanı dışına merkezi penaltı noktası olan 9.15 m. (10 yarda) yarıçaplı bir daire yayı çizilir.

Bayrak Direkleri
Her köşeye, en az 1.5 m. (5 ayak) yüksekliğinde, ucu sivri olmayan ve bayrak takılan bir direk dikilir. Bayrak direkleri ayrıca, orta saha çizgisi hizasında, taç çizgisinin en az 1 m.(1 yarda) dışına dikilebilir. Her köşeye, en az 1.5 m. (5 ayak) yüksekliğinde, ucu sivri olmayan ve bayrak takılan bir direk dikilir. Bayrak direkleri ayrıca, orta saha çizgisi hizasında, taç çizgisinin en az 1 m.(1 yarda) dışına dikilebilir. Köşe Yayı Her bir köşe Bayrak direğinden itibaren oyun alanı içine 1 m. (1 Yarda) yan çaplı çeyrek daire yayı çizilir.

Kaleler
Kaleler, her bir kale çizgisinin ortasına yerleştirilmelidir. Bunlar, bayrak direklerinden eşit uzaklıkta yukarı doğru dik iki direkle bunları birleştiren yatay bir üst direkten oluşur. İki direk arasındaki mesafe içten içe 7.32 m. (8 yarda), üst direğin alt kenarının yerden yüksekliği 2.44 m. (8 feet)’ dir. Her iki direk ile üst direk aynı kalınlıkta ve en çok 12 cm (5 inç) olmalıdır. Kale çizgileri de kale direkleri ile aynı genişlikte olurlar. Kalelere kale ağlan, direklere üst direğe ve yere iyice tutturulmak ve kaleciye hareket serbestisi vermek şartı ile takılabilir. Kale direkleri ve üst direk beyaz renkte olmalıdır.

Top
Nitelikleri ve Ölçüleri

• Yuvarlak
• Deriden veya bir diğer uygun malzemeden imal edilmiş,
• Çevresi en çok 70 cm (28 inç), en az 68 cm (27 inç),
• Ağırlığı oyunun başlangıcında en çok 450 gr (16 onz), en az 410 gr (14 onz),
• Basıncı deniz seviyesinde 0.6-1.1 atmosfer (600 gr/cm² - 1100 gr/cm²; 8.5 lbs/sq.in. ­15.6 lbs/sq.in.) arasında olacaktır.

Kusurlu Topun Değiştirilmesi
Eğer top oyunda iken patlar veya kusurlu hale gelirse:

• Oyun durdurulur
• Oyun yedek topla ilk topun kusurlu hale geldiği yerden bir hakem atışı ile başlatılır

Eğer top, bir başlama vuruşu, kale vuruşu, köşe vuruşu, serbest vuruş, penaltı vuruşu veya taç atışı için oyun dışı olduğu sırada patlar veya kusurlu hale gelirse: Oyun gereken vuruş veya atışla başlatılır.

Top oyun süresince hakemin onayı olmadan değiştirilemez.

Oyuncuların Sayısı
Oyun, biri kaleci olmak üzere her biri en çok 11 oyuncudan oluşan iki takım arasında yapılır. Eğer takımlardan birinde 7'den az oyuncu varsa, o maç başlatılamaz.

Oyuncuların Giysi ve Gereçleri
Bir oyuncu, kendisine veya bir başka oyuncuya tehlikeli olabilecek herhangi bir giysi giymemeli veya (her çeşit takılar da dahil) gereçler taşımamalıdır.
Gerekli Giysiler

• forma veya gömlek,
• şort (eğer tayt giyilirse, taytın rengi şortun esas renginde olmalı),
• tozluklar,
• tekmelikler,
• futbol ayakkabılarından oluşur.

36 yıl önce olimpiyatlara giren basketbol bugüne kadar erkek egemenliği altında kalmıştır denilebilir; çünkü erkeklerin en çok altın madalya aldığı dalların başında basketbol gelir. Amerika basketbolun sahibi sayılmaktadır; ancak bu basketbolun Amerika'da bulunmasıyla ilgili değildir. Sovyetler Birliği Amerika'nın basketboldeki tekeline 1972 olimpiyatlarında son vermişti. Daha sonra Sovyetler 80 yılında ikinci altın madalyalarını kazanmışlardır ( Ancak şunu da belirtmek gerekir ki Amerika takımı 80 olimpiyatlarına organizasyonu boykot ettikleri için katılmamışlardır. ) Sonraki yıllarda Amerika yine sahneye çıkmış ve 1992 Barselona'da tam bir basketbol şöleni yaşanmıştır. Çünkü Amerika Michael Jordan , Magic Johnson ve Larry Bird'ü de içine alan "Rüya Takım" ile katılmıştı. Bayanlar dalında ise başarının tek bir ülkenin tekelinde olduğu söylenemez. Olimpiyatlara girdiği 1976 yılından bu yana altın madalyalar Amerika , Sovyetler ve diğer ülkeler arasında paylaşılmıştır.

Yarışma
Olimpiyatlarda basketbol 20 dakikalık iki yarı üzerinden oynanır. Ve gerektiğinde beş dakikalık aralar verilir. Basketbolde atışların iki ve üç olmak üzere iki puan değeri vardır. Atışlar eğer üçlük çizgisinin dışından yapılırsa üç puan diğer durumlarda ise iki puan getirir. Sydney 2000 Olimpiyatları'nda 12 erkek , 12 bayan olmak üzere toplam 24 takım yer alacak ve bir turu geçen bir üst tura geçecek ve böylece yarı finalde elenenler bronz madalya alırken diğer takımlar finalde altın madalya için yarışacak.

OYUN SÜRESİ
Toplam 40 dakikadır ve her biri 10 dakikadan oluşan 4 periyot üzerinden oynanır. İkinci periyot bitiminde devre olur ve ara 10 dakikadır. Diğer periyot araları ise birer dakikadır.

OYUNUN BAŞLATILMASI
Oyun hava atışını atacak olan hakemin hava atışı dairesine girmesiyle başlar. Hakem hava atışını iki rakip oyuncu arasında yapar. Bu uygulama, ikinci devrenin ve olası her uzatma devresinin başında aynen uygulanır. Misafir takım ilk devrede sepetini seçme hakkına sahiptir. Takımlardan biri, oynamaya hazır durumda beş oyuncu ile sahada yer almadığı taktirde oyuna başlanılmaz. Eksik takım, başlama saatinden itibaren 15 dakika içinde tamanılanamazsa, diğer takım müsabakayı hükmen kazanır

HAVA ATIŞI
Hava atışı, hakemin topu iki rakip oyuncu arasında havaya atması ile yapılır. Hava atışı sırasında sıçrayan her iki oyuncu, ayakları kendi sepetlerine yakın olan yarım dairenin içinde ve bu ayakları aralarındaki çizginin merkezine yakın olmak üzere durur. Hakemlerden biri, topu iki oyuncu arasında, her iki oyuncunun sıçrayarak erişemeyeceği bir yüksekliğe, top tekrar aralarına düşecek şekilde, yukarı doğru (dikey olarak) atar. En yüksek noktasına eriştikten sonra, oyuncuların biri veya her ikisi topa vurabilir. Top, sıçrayan oyunculardan en az biri tarafından vurulmadan yere düşerse hava atışı tekrarlanır Sıçrayan oyunculardan hiçbiri, top en yüksek noktasına erişmeden topa vuramaz ve topa vuruluncaya kadar da sıçrama pozisyonunu terk edemez. Sıçrayan oyunculardan her biri topa ancak iki defa vurabilir. Sıçrayan bir oyuncu ikinci vuruşundan sonra top diğer sekiz oyuncudan herhangi birine, zemine, sepete veya çarpma levhasına dokunmadıkça topu tutamaz. Bu hükme göre sıçrayan her oyuncunun iki vuruşu ile topa dört defa vurmak mümkündür. Hava atışı sırasında diğer sekiz oyuncu topa vuruluncaya kadar, dairenin (silindir) dışında kalır.Aynı takıma mensup oyuncular, bir rakip oyuncu aralarına girmek istediği taktirde, dairenin çevresinde yan yana yer alamazlar.Hava atışı sırasında hakemler, diğer oyuncuların sıçrayan oyunculara müdahale edecek bir pozisyon almamalarına dikkat ederler.

HAVA ATIŞININ İHLALİ
Bir oyuncu hava atışı ile ilgili hükümleri ihlâl edemez. Topa vurulmadan önce topa sıçrayan oyunculardan birinin sıçrama durumunu bozması veya diğer oyunculardan birinin dairenin (silindir) içine girmesi, hakemler tarafından derhal çalınması gereken bir ihlâldir. Her iki takım kural ihlâli yaparsa veya hakem hava atışını fena yaparsa atış tekrar edilir.

SAYI YAPILMASI ve DEĞERİ
Canlı bir top, sepetin üstünden girip içinde kalır veya içinden geçerse sayı yapılmış olur. Sahadan yapılan bir sayı, üç puanlı sayı çizgisi dışından yapılmış ise 3 puan, aksi taktirde 2 puan sayılır. Serbest atıştan yapılan sayı 1 puandır. Sahadan yapılmış sayı topun atıldığı sepete hücum eden takımın lehine kaydedilir. Eğer top yanlışlıkla alttan sepete girerse ölü sayılır ve en yakın serbest atış çizgisi üzerinde yapılacak hava atışı ile oyuna sokulur.

HÜCÜMDA TOPA MÜDAHALE
Oyun sırasında rakibin sayı için atış yaptığı, inmekte olan ve tamamıyla çember seviyesinin üzerinde olan topa, oyuncular kesinlikle dokunamazlar. Bu sınırlama topun çembere dokunmasına veya dokunmayacağının anlaşılmasına kadar devam eder. Oyuncu, topu çember seviyesi üstünden pas olarak atabilir ve bu top takım arkadaşı tarafından çember seviyesinin üzerinde tutularak smaç yapılabilir. İhlâl halinde sayı sayılmaz ve yan çizgi dışındaki ihlâlin meydana geldiği yere en yakın yerden oyuna sokulmak üzere top rakip oyuncuya verilir.

MÜDAFAADA TOPA MÜDAHALE
Rakibinin yaptığı bir sayı atışı sırasında inmeye başlamış plan topa, top çember seviyesinin üstünde olduğu sürece bir müdafaa oyuncusu tarafından dokunulamaz. Bu kısıtlama, topun çembere dokunmasına veya çembere dokunmayacağının anlaşılmasına kadar devam eder.
Bir müdafaa oyuncusu; top sayı için sepete atıldığında ve çemberin üzerinde iken sepetine ve çarpma levhasına veya top sepetin içinde iken topa ya da sepete dokunamaz.İhlâlin meydana geldiği anda top ölür. Kural ihlâli; bir serbest atış sırasında meydana gelmişse, atış yapan oyuncuya bir puan, sahadan yapılan ilk sayı teşebbüsü sırasında meydana gelmişse, atışın yapıldığı yöne göre iki veya üç puan kaydedilir . Top oyuna herhangi bir kural ihlâli olmamış gibi, başarılmış sayıdan sonra topun oyuna sokulmasında olduğu gibi dip çizgisi gerisinden sokulur.

YAPILAN BİR SAYI SONRASINDA TOPUN OYUNA SOKULMASI
Sahadan yapılan bir sayı veya başarılmış son serbest atışı izleyicin sayıyı yapan takımı rakip oyuncularından biri, sahanın sayı yapılan tarafındaki dip çizgisinin gerisinde ve dışındaki herhangi bir noktadan topu oyuna sokar. Bu oyuncu topu dip çizgisinin, gerisinde ki veya üzerindeki herhangi bir noktadan atabilir veya dip çizgisinin gerisinde veya üzerinde bulunan bir takım arkadaşına pas verebilir.Top, dip çizgisinin gerisinde bulunan oyuncunun eline geçmesinden itibaren beş saniye içinde oyuna sokulur. İstisnası ise, antrenöre verilen bir teknik hatadan oyunculara verilen bir kasti veya diskalifiye edici hatadan sonra son atış girsin veya girmesin, topun yan çizginin orta noktasından ve dışarıdan oyuna sokulmasıdır.

OYUN SAATİNİN İŞLETİLMESİ
Oyun saati;

• Bir hava atışında, topun en yüksek noktaya erişmesinden sonra topa ilk oyuncunun dokunmasında,
• Başarılmamış bir serbest atışta, top oyunda ise oyun sahasındaki bir oyuncuya temas ettiğinde,
• Eğer oyun topun kenar çizgileri dışından oyuna sokulması ile başlıyorsa, topun oyun sahasındaki bir oyuncuya temas etmesinde çalıştırılır.

Oyun saati her devrenin ve uzatma devresinin sonunda ve:

• Bir kural ihlali,
• Bir hata (faul),
• Tutulmuş top,
• Ölü bir topun oyuna sokulmasında anormal bir gecikme olduğunda,
• Bir sakatlanma veya bir oyuncunun hakem tarafından çıkartılması için oyunun durdurulmasında,
• Oyunun herhangi bir nedenle, hakemler tarafından durdurulmasında,
• 24 saniye işareti verildiğinde,
• Mola isteyen antrenörün takımı aleyhine bir sayı yapıldığında hakemlerden birinin düdük çalması ile durdurulur.

TOPUN OYUNDA SAYILMASI
Top oyuna sokulurken şu hallerde oyunda sayılır:

• Hakem hava atışını yapmak üzere, atışın yapılacağı daireye girdiği zaman,
• Hakem serbest atışı arttırmak için serbest atış koridoruna girdiğinde,
• Sınır çizgileri dışında topun oyuna sokulmasında, topu oyuna sokacak olan oyuncunun oyuna sokma noktasında topu eline aldığı zaman.

TOPUN CANLI SAYILMASI
Top aşağıda belirtilen hallerde canlı sayılır:

• Bir hava atışında, en yüksek noktasına erişmesinden sonra topa ilk oyuncunun vuruşu ile,
• Hakemin topu serbest atışı yapacak oyuncuya verdiği anda,
• Sınır çizgileri dışından topun oyuna sokulması halinde topun saha içindeki bir oyuncuya dokunduğu anda.

ÖLÜ TOP
Aşağıdaki hallerde top ölü sayılır:

• Herhangi bir sayı yapıldığında,
• Kural ihlâli olduğu zaman,
• Top oyunda veya canlı iken bir hata olduğunda,
• Tutulmuş top vuku bulduğunda veya topun sepeti taşıyan desteklere sıkışması halinde,
• Antrenör, antrenör yardımcısı, yedek oyuncu veya takım mensubu aleyhine verilen teknik hata için atılan serbest atışı müteakip veya diğer bir serbest atışın izleyeceği bir serbest atıştan sonra topun sepete girmeyeceği açıkça belli olunca,
• Top oyunda veya canlı iken hakem düdük çaldığında,
• Top canlı iken 24 saniye hakeminin işaretini vermesi üzerine,
• Bir periyot veya uzatma devresi sona erdiğinde,
• Sayı için bir atış yapıldığında top havada iken topa iki takımın herhangi bir oyuncusu tarafından dokunulduğunda veya bir faul çalındığında.

Aşağıdaki durumlarda top ölü sayılmaz ve sayı yapılmış ise verilir:

• Bir serbest atışta veya sahadan yapılan bir atış sonucu top havada iken,
• Topu kontrolünde bulunduran ve sayı için atış yapan bir oyuncuya rakibin faul yapmış olmasına rağmen bu oyuncu faul hareketinden önce başlamış olduğu hareketini tamamlarsa.

ÖLÜ ZAMAN
Aşağıda belirtilen durumlarda hakemlerden biri düdük çalarsa zaman ölür ve kronometre durdurulur:

• Kural ihlali meydana gelince,
• Bir hata (faul) işlendiğinde,
• Tutulmuş top kararında,
• Ölü bir toptan sonra oyunun tekrar başlamasında anormal bir gecikme olduğunda,
• Bir yaralanma.meydana geldiğinde veya hakemlerden biri tarafından bir oyuncunun oyundan ihracına karar verildiğinde,
• Hakemler tarafından herhangi bir sebeple oyun durdurulduğunda,
• 24 saniye işareti verildiğinde,
• Bir takım aleyhine sayı yapıldığında, o takım antrenörü tarafından bir mola istenildiğinde.

MOLA ALINMASI
Bir antrenörün mola istemeye hakkı vardır. Antrenör bunu bizzat yazı masasına giderek elleri ile kabul edilmiş işareti yapmak ve açık olarak mola istemek suretiyle temin eder. Antrenörlerin yerlerini terk etmeden mola talep etmelerini sağlayacak elektronik cihazlar kullanılabilir. Ancak bu tür cihazlar, hiçbir şekilde oyuncu değiştirme amacı ile kullanılamazlar. Sayı hakemi; top ölür ölmez, kronometre durdurulur durdurulmaz, top tekrar oyuna konulmadan önce, sesli işareti ile mola talebinde bulunulduğunu hakemlere bildirir. Rakibi tarafından sahada bir sayı yapıldığında mola isteğinde bulunan bir antrenöre nizami bir mola verilebilir. Böyle bir durumda saat hakemi derhal oyun saatini durdurur. Sayı hakemi de sesli işaretini kullanarak, hakemlere nizami bir mola istenildiğini bildirir. Birinci serbest atış için topun oyuna konulduğu veya serbest atışta top öldükten sonra serbest atış veya atış için yeniden canlanıncaya kadar nizami bir mola hakkı verilmez. Bu madde gereğince, bir takımın sarf ettiği her dakika için hesabına bir mola kaydedilir. Şayet mola talebinde bulunan takım, mola süresi sona ermeden oynamaya hazır ise, baş hakem oyunu hemen başlatmaya yetkilidir. Yaralanan bir oyuncu derhal oyuna devam edebilir veya hemen değiştirebilirse, diskalifiye edilen yahut beşinci hatasını yapan bir oyuncunun yerine bir dakika içinde başka bir oyuncu konabilirse veya hakemler bir duraklamaya müsaade ederlerse ilgili takımın hesabına mola kaydedilmez. Eğer bir oyuncu topu bilerek sepete alttan sokacak olursa, bu bir kural ihlâlidir. Top hatayı yapan oyuncunun rakibi takım tarafından ve hatanın yapıldığı yere en yakın noktadan kenar çizgisi dışından oyuna sokulur.

Önceden belirlenmiş çeşitli mesafelerde koşularak rakiplere ve zamana karşı yapılan mücadeleyi ifade eden tüm zamanların en eski ve en ilgi gören spor dallarından biridir. Koşular; pist yarışları ve yol yarışları olarak ikiye ayrılır. Pist yarışlarında belirli bir mesafede en hızlı koşan seçilir. Tüm koşular kronometre (zaman ölçer) ile ölçülür.

Pist Yarışları

• Sürat koşuları
• Orta mesafe koşuları
• Uzun mesafe koşuları
• Bayrak koşuları
• Engelli koşular

Yol Yarışları

• Maraton
• Yürüyüş
• Kır Koşusu
• Sokak Koşusu

Birleşik Yarışlar

• Dekatlon
• Heptatlon

1- PİST YARIŞLARI

Pist yarışları, genelde 400 m'lik elips biçimindeki pistlerde yapılır.

SÜRAT KOŞULARI
Pist va alan sporlarında; kısa mesafe atletlerinin bütün güçleriyle koşmasına dayanan, en süratli olanı belirleyen yarışmalardır. Sürat koşularının tamamında yarışma alanı olarak 400 m uzunluğundaki standart pist kullaanılır. Bu pistlerde tartaan denilen sentetik yapay bir zemin vardır. Pist üzerinde 8 kulvar işaretlenrek, yarışmacıların birbirinden ayrılmaları sağlanmıştır. Atletlet, çıkış için takoz kullanırlar. Bu çıkış takozları başlangıç çizgisinin hemen arkasına vidalanan, yarışmacının ayaklarını basarak takozu itmesiyle ilk hızını almasını sağlayan, genellikle metal bir araçtır. sürat koşularında atletler, ıslanma ile şeffaflaşmayan atlet ve şort giyerler. Numaraları görülecek büyüklükte (15 x 15) sırta ve göğüse tutturulur. Çorapların pamuklu, beyaz ve dikişsiz olması gerekir. Spor ayakkabıları ise özel çivilidir. Çivilerin uzunluğu da 2.5 cm uzunluğunu geçemez.Bu çivilerek yere basıldığında yeri tutarak ayağın geri kaymasını engeller.

Sürat koşuları mesafelerine göre 3 ana yarıştan oluşur.

1. 100 metre
2. 200 metre
3. 400 metre

100 metre koşusu
Sürat koşularının en kısası olup, tüm kuvvetin bir hamlede harcanmasını gerektirir. Bu koşular pistin düz kısmında koşulur. İnsan hayatında önemli yer tutmayan zaman birimi saliseler 100 m koşularında çok önemlidir. 1912 yılında dünya 100 m rekoru 10.6 sn iken 1969'da Jim Hines 9.9'a, 1991 yılında Carl Lewis 9.86'ya, 1994'de ise Leroy Burrell 9.85 sn'ye düşürmüştür.

100 metre yarışlarında en yüksek hız erkeklerde 45 km/saat, bayanlarda 40 km/saat olup bu hızlara ancak 40 metreden sonra ulaşılabilir.

200 metre koşusu
BU koşu 100 metrenin devamıdır. Ancak 200 m atletleri ile 100 m atletleri arasındaki en önemli fark, nefes kapasiteleridir. 200 metreci başlangıçta 20 metrede bir nefes alır, sonlara doğru nefes alışı daha da sıklaşır. Ayrıca, 100 metrecilerden daha yumuşak bir koşu tarzına gerek duyarlar. Daha dayanıklıdırlar. 200 metre yarışı virajlı parkurda yapılır. Yarış kuralları diğerlerindeki gibidir.

400 metre koşusu
400 metre güçlü bir vücudun bile ancak teknikle koşabileceği bir mesafedir. Sürat koşucuları ve yarı mukavemet koşucuları, 400 metreyi başarıyla koşarlar. En iyi 400 metre sonuçları, normal ritmik bir şekilde nefes alıp verme ve her 100 metrenin aynı sürede geçilmesi ile olur. Bu yarışlarda çıkış çok önemlidir.

ORTA MESAFE KOŞULARI

Günümüzde büyük gelişme gösteren ve baştan sona süraatle koşulmaya başlayan otra mesafe koşularının bir adı da " uzun sürat koşuları"dır.

Orta mesafe koşuları mesafelerine göre ikiye ayrılır.

800 metre koşuları
Büyük bir efor ve sürat harcanılan bu koşular, hafif atletizm koşularıdır. İyi bir 800 m koşucusu dayanıklı, süratli ve zeki olmalıdır. Çömelerek yapılan çıkıştan sonra, ilk 50 - 60 metreyi süratle geçmek ve ilk virajı iyi almak çok önemlidir. Çok yorucu olan bu yarışta atletin adımları uzun, serbest ve yumuşak olmalı, sürekli rakiplerini kontrol etmelidir.

1500 metre koşuları
Bu koşu kuvvetli, dayanıklı ve süratleneceği yeri iyi bilen atletlerin başarabileceği bir koşudur.Atletin vücudu ahenkli ve uyumlu olmalı, ayakların tabanı ile basarak koşmalı nefes alma ritmi düzgün olmalıdır. Son 100-300 metrede süratlenmelidir.

UZUN MESAFE KOŞULARI

Uzun mesafe koşuları, finişte atağa kalkmanın orta mesafede olduğu kadar önem taşımadığı, herşeyin tempoya bağlı olduğu son derece sağlam yapı isteyen koşulardır. Üçe ayrılır;

1. 3000 metre koşusu : Pistin 400 m uzunluğundaki bölümünün 7.5 tur olarak koşulduğu uzun mesafe koşusudur.
2. 5000 metre koşusu : 400 metrelik pisti 12.5 tur atarak koşulur.
3. 10000metre koşusu : 400 metrelik pisti 25 tur atarak koşulur. Önde koşan atletin, arkasından gelen atlete 400 m fark yapmasına "tur bindirme" denir.

BAYRAK KOŞULARI
Takımların 30 cm boyundaki tahta veye metal sopayı, elden ele geçirerek ve sırayla koşarak yaptıkları koşulardır. Takımlar 4 atletten oluşur. İkiye ayrılır.

· 4 x 100 m bayrak yarışı: Çıkış yapan atlet bayrağı sağ eliyle taşır, ilk yüz metrenin sonunda bekleyen takım arkadaşına bayrağı teslim eder. 400 m'lik pistte, her yüz metrede başka bir atlet bulunur bayrak tam üç kez el değiştirir. Her kulvarda 20 m'lik bayrak değiştirme alanı vardır, atletler bu alanı geçirirlerse ve kulvar değiştirirlerse diskalifiye olurlar.
· 4 x 400 m bayrak yarışı: Bu yarışmada ikinci koşucudan itibaren iç kulvara geçiş serbesttir. Ancak bayrak değiştirmeden önce kendi kulvarlarına geri dönerler. Kuralları 4x100 koşusundaki gibidir.

ENGELLİ KOŞULAR
Eşit aralıklarla yerleştirilmiş engelleri özel bir teknikle aşarak koşmaya dayanan, hafif atletizm sınıfından pist ve alan sporudur. Engel koşusu sırasında atlet, geçiş ayağını veya bacağını, kendi kulvarından olmayan bir engeli atlarsa, el veya geçiş ayağıyla kasıtlı olarak engel devirirse diskalifiye olur. Uluslarası Amatör Atletizm Federasyonu'nun kararına göreengelli yarış mesafeleri dörde ayrılır.

1. 100 metre engelli bayanlar : Engelin yüksekliği 84 cm ve on engelin yer aldığı teknik bir koşudur. İlk engele olan mesafe 13 m, engeller arası 8.5 metredir. Her yarışmacı ayrı kulvarlarda koşar.
2. 110 metre engelli erkekler : Engelin yüksekliği 106.7 cm' dir. İlk engele olan mesafe 13.72 m, engeller arası 9.14 m,son engelle bitiş çizgisi arasındaki mesafe de 14.02 metredir. Engeller arası 3 adımla geçilir.
3. 200 metre engelli erkekler : Olimpiyat yarışmalarına dahil değildir. Engel yüksekliği 76.2 cm ve 18.29 m arayla yerleştirilmiştir. Başlangıç çizgisiyle ilk engel arası 18.29 m, son engel ile bitiriş çizgisi arası 17.1 m'dir.
4. 400 metre engelli erkekler : Olimpiyat yarışmalarına dahildir. Bu koşu atletin atletik bütün özelliklerini otraya koyduğu bir koşudur. Atlet engeller arası kaç adım atacağını hesaplamalıdır. En ideal olanı 13-17 adımdır. Engel yüksekliği 91.4 cm ve engeller arası 35 m'dir. İlk engele olan mesafe 45 m, son engelle bitiş çizgisi arasındaki mesafe de 40 metredir. Her atlet kendi kulvarında yarışır. Bayanlarda sadece engel yüksekliği 76.2 cm ile farkeder. Diğer ölçüler ve kurallar aynıdır.

2- YOL YARIŞLARI

1- MARATON : En uzun mesafeli 42.195 m sert tabanlı yollarda gidiş-dönüş olarak yapılan mukavemet koşusudur. Maraton parkurları aynı nitelikte olmadığı için dünya rekorları kayıt edilmez, sadece en iyi derece vardır. Mesafeler km ve mil olarak yol boyunca gösterilir. Her 5 km'de yiyecek ve içecek bulundurulur, atletler koşarken bunlardan faydalanır.

2- YÜRÜYÜŞ : Yürümek ile yürüyüşü karıştırmamak gerekir. Yürüyüş başlı başına bir spor olup; kuralları, tekniği ve taktiği olan, karın kaslarının yardımıyla ayaklar ve bacaklarla yapılan, kollarla dengelendirilen bir ilerleme hareketidir.

Türkiye'de ilk yürüyüş yarışması 10 km üzerinden Fenerbahçe stadında yapılmıştır.

Gerek pistte gerekse yollarda yapılan yürüyüş sporunda ayklar zeminle teması kaybetmemeli, öne doğru atılan ayak topuğu, diğer ayak yeden kalkmadan yere temas etmelidir. Önce zemine ayak topuğu, sonra taban, sonra da ayak değer. Bu da ayakları kalçadan hareket ettirmek ile mümkündür. Yürüyüş sporu yapanların giydikleri ayakkabılar, zorlanmaya dayanıklı ve hafif olmalıdırlar. Yürüyüş yapanların bacak ve baldır kasları çok gelişir. Bu spor kan dolaşımını hızlandırır, kasları geliştirip iç organların çalışmasını düzene sokar.

3- KIR KOŞUSU : Kırsal alanlarda, inişli-çıkışlı toprak üzerinde yapılan uzun mesafe koşusudur. Kros olarak da bilinir.

4- YOL KOŞUSU : Kır koşularının değişik bir türü olup, şehir içindeki ana cadde ve sokaklarda koşulur.

3- BİRLEŞİK YARIŞLAR

1- DEKATLON : Sürat, kuvvet ve beceri isteyen karışık yarışlardır. Erkekler arasında yapılan on yarışma dalından oluşan birleşik yarışmalardır. İki gün süren bu yarışmalarda 1. gün; 100 metre, uzun atlama, gülle atma, yüksek atlama ve 400 metre koşulur. 2. gün; 110 metre engelli, disk atma, sırıkla atlama, cirit atma ve 1500 metre koşulur. Kurallar ve ölçümler IAAF tarafından belirlenir.

2- HEPTATLON : Dekatlon gibi sürat, kuvvet ve beceri isteyen , bayanlar arasında yapılan yedi daldan oluşan kombine yarışmalardır. Yarışmalarda 1. gün; 100 metre engelli, gülle atma, yüksek atlama ve 200 metre koşulur. 2. gün ise; uzun atlama, cirit atma ve 800 metre koşulur. Kurallar ve ölçümler IAAF tarafından belirlenir.